Liber octāvus
Bellī Gallicī fīnis
Gradus quārtus · Lēctiō expedītaLibrum octāvum Aulus Hirtius ad Caesaris commentāriōs continuandōs scrīpsit.
Coāctus adsiduīs tuīs vōcibus, Balbe, cum cotīdiāna mea recūsātiō nōn difficultātis excūsātiōnem, sed inertiae vidērētur dēprecātiōnem habēre,…
Omnī Galliā dēvictā Caesar cum ā superiōre aestāte nūllum bellandī tempus intermīsisset mīlitēsque hībernōrum quiētē reficere ā tantīs labōribus…
Quae nē opīniō Gallōrum cōnfīrmārētur, Caesar M. Antōnium quaestōrem suīs praeficit hībernīs; ipse cum equitum praesidiō prīdiē Kal. Iānuāriās…
Repentīnō adventū Caesaris accidit, quod imparātīs disiectīsque accidere fuit necesse, ut sine timōre ūllō rūra colentēs prius ab equitātū…
Caesar mīlitibus prō tantō labōre ac patientiā, quī brūmālibus diēbus itineribus difficillimīs, frīgoribus intolerandīs studiōsissimē…
Cum fāma exercitūs ad hostēs esset perlāta, calamitāte cēterōrum ductī Carnūtēs dēsertīs vīcīs oppidīsque, quae tolerandae hiemis causā…
Caesar tempore annī difficillimō, cum satis habēret convenientēs manūs dissipāre, nē quod initium bellī nāscerētur, quantumque in ratiōne esset,…
Hīs cōpiīs coāctīs ad Bellovacōs proficīscitur castrīsque in eōrum fīnibus positīs equitum turmās dīmittit in omnēs partēs ad aliquōs…
Quae Caesar cōnsentientibus plūribus cum cōgnōsset atque ea quae prōpōnerentur cōnsilia plēna prūdentiae longēque ā temeritāte barbarōrum remōta…
Cum repente īnstrūctās velut in aciē certō gradū legiōnēs accēdere Gallī vidērent, quōrum erant ad Caesarem plēna fīdūciae cōnsilia perlāta,…
Huius mūnītiōnis duplex erat cōnsilium. Namque et operum māgnitūdinem et timōrem suum spērābat fīdūciam barbarīs allātūrum, et cum pābulātum…
Caesar, cum animadverteret hostem complūrēs diēs castrīs palūde et locī nātūrā mūnītīs sē tenēre neque oppūgnārī castra eōrum sine dīmicātiōne…
Quod cum cotīdiē fieret ac iam cōnsuētūdine dīligentia minuerētur, quod plērumque accidit diūturnitāte, Bellovacī dēlēcta manū peditum cōgnitīs…
Nōn intermittunt interim cotīdiāna proelia in cōnspectū utrōrumque castrōrum, quae ad vada trānsitūsque fīēbant palūdis. Quā contentiōne…
Complūribus diēbus īsdem ⟨in⟩ castrīs cōnsūmptīs, cum propius accessisse legiōnēs et C. Trebōnium lēgātum cōgnōvissent, ducēs Bellovacōrum…
Barbarī cōnfīsī locī nātūrā, cum dīmicāre nōn recūsārent, sī forte Rōmānī subīre collem cōnārentur, paulātim cōpiās distribūtās dīmittere nōn…
Caesar, etsī discessum hostium animadvertere nōn poterat incendiīs oppositīs, tamen id cōnsilium cum fugae causā initum suspicārētur, legiōnēs…
Quod cum crēbrius accideret, ex captīvō quōdam comperit Caesar Correum, Bellovacōrum ducem, fortissimōrum mīlia sex peditum dēlēgisse equitēsque…
Hostēs in īnsidiīs dispositī, cum sibī dēlēgissent campum ad rem gerendam nōn amplius patentem in omnēs partēs passibus mīlle, silvīs undique…
Cum dispositīs turmīs in vicem rārī proeliārentur neque ab lateribus circumvenīrī suōs paterentur, ērumpunt cēterī Correō proeliante ex silvīs.…
Tālī modō rē gestā recentibus proeliī vestīgiīs ingressus Caesar, cum victōs tantā calamitāte exīstimāret hostēs nūntiō acceptō locum castrōrum…
Hōc omnibus probātō cōnsiliō Commius Atrebās ad eōs cōnfugit Germānōs, ā quibus ad id bellum auxilia mūtuātus erat. Cēterī ē vestīgiō mittunt ad…
Haec ōrantibus lēgātīs commemorat Caesar: eōdem tempore superiōre annō Bellovacōs cēterāsque Galliae cīvitātēs suscēpisse bellum: pertinācissimē…
Nocte īnsequentī lēgātī respōnsa ad suōs referunt, obsidēs cōnficiunt. Concurrunt reliquārum cīvitātium lēgātī, quae Bellovacōrum speculābantur…
Bellicōsissimīs gentibus dēvictīs Caesar, cum vidēret nūllam iam esse cīvitātem quae bellum parāret quō sibī resisteret, sed nōn nūllōs ex…
Cum in omnēs partēs fīnium Ambiorigis aut legiōnēs aut auxilia dīmīsisset atque omnia caedibus, incendiīs, rapīnīs vāstāsset, māgnō numerō…
Interim C. Canīnius lēgātus, cum māgnam multitūdinem convēnisse hostium in fīnēs Pictonum litterīs nūntiīsque Duratiī cōgnōsceret, quī perpetuō…
Eōdem tempore C. Fabius lēgātus complūrēs cīvitātēs in fidem recipit, obsidibus fīrmat litterīsque Canīniī fit certior quae in Pictonibus…
Īnsequentī nocte Fabius equitēs praemittit sīc parātōs ut cōnflīgerent atque agmen morārentur, dum cōnsequerētur ipse. Cuius praeceptīs ut rēs…
Cum aliquamdiū summā contentiōne dīmicārētur, Dumnacus īnstruit aciem quae suīs esset equitibus in vicem praesidiō. Tum repente cōnfertae…
Quā ex fugā cum cōnstāret Drappetem Senōnem, quī, ut prīmum dēfēcerat Gallia, collēctīs undique perditīs hominibus, servīs ad lībertātem…
C. Fabius cum reliquō exercitū in Carnūtēs cēterāsque proficīscitur cīvitātēs, quārum eō proeliō, quod cum Dumnacō fēcerat, cōpiās esse accīsās…
At Drappes ūnāque Lucterius, cum legiōnēs Canīniumque adesse cōgnōscerent nec sē sine certā perniciē persequente exercitū putārent prōvinciae…
Quō cum cōnfestim C. Canīnius vēnisset animadverteretque omnēs oppidī partēs praeruptissimīs saxīs esse mūnītās, quō dēfendente nūllō tamen…
Quod cum animadverterent oppidānī miserrimāque Alesiae memoriā sollicitī similem cāsum obsessiōnis verērentur, maximēque ex omnibus Lucterius,…
Māgnā cōpiā frūmentī comparātā cōnsīdunt Drappes et Lucterius nōn longius ab oppidō X mīlibus, unde paulātim frūmentum in oppidum supportārent.…
Rē bene gestā Canīnius ex captīvīs comperit partem cōpiārum cum Drappete esse in castrīs ā mīlibus nōn amplius XII. Quā rē ex complūribus…
Canīnius fēlīcissimē rē gestā sine ūllō paene mīlitis vulnere ad obsīdendōs oppidānōs revertitur externōque hoste dēlētō, cuius timōre anteā…
Caesar interim M. Antōnium quaestōrem cum cohortibus XV in Bellovacīs relinquit, nē qua rūrsus novōrum cōnsiliōrum capiendōrum Belgīs facultās…
Ibī crēbrīs litterīs Canīniī fit certior quae dē Drappete et Lucteriō gesta essent, quōque in cōnsiliō permanērent oppidānī. Quōrum etsī…
[Caesar] cum contrā expectātiōnem omnium Uxellodūnum vēnisset oppidumque operibus clausum animadverteret neque ab oppūgnātiōne recēdī vidēret…
Quōrum omnis posteā multitūdō aquātum in ūnum locum conveniēbat sub ipsīus oppidī mūrum, ubī māgnus fōns aquae prōrumpēbat ab eā parte, quae…
Quō malō perterritī oppidānī cūpās sēbō, pice, scandulīs complent; eās ārdentēs in opera prōvolvunt eōdemque tempore ācerrimē proeliantur, ut ab…
Caesar cum complūrēs suōs vulnerārī vidēret, ex omnibus oppidī partibus cohortēs montem ascendere et simulātiōne moenium occupandōrum clāmōrem…
Caesar, cum suam lēnitātem cōgnitam omnibus scīret neque verērētur nē quid crūdēlitāte nātūrae vidērētur asperius fēcisse, neque exitum…
Labiēnus interim in Trēverīs equestre proelium facit secundum complūribusque Trēverīs interfectīs et Germānīs, quī nūllīs adversus Rōmānōs…
Eā rē cōgnitā Caesar, cum in omnibus partibus Galliae bene rēs gestās vidēret iūdicāretque superiōribus aestīvīs Galliam dēvictam subāctamque…
Ibī cōgnōscit Commium Atrebātem proeliō cum equitātū suō contendisse. Nam cum Antōnius in hīberna vēnisset, cīvitāsque Atrebātium in officiō…
Erat attribūtus Antōniō praefectus equitum C. Volusēnus Quadrātus quī cum eō hībernāret. Hunc Antōnius ad persequendum equitātum hostium mittit.…
Caesar in Belgiō cum hiemāret, ūnum illud prōpositum habēbat, continēre in amīcitiā cīvitātēs, nūllī spem aut causam dare armōrum. Nihil enim…
Ipse hībernīs perāctīs contrā cōnsuētūdinem in Ītaliam quam maximīs itineribus est profectus, ut mūnicipia et colōniās appellāret, quibus M.…
Exceptus est Caesaris adventus ab omnibus mūnicipiīs et colōniīs incrēdibilī honōre atque amōre. Tum prīmum enim veniēbat ab illō ūniversae…
Cum omnēs regiōnēs Galliae togātae Caesar percucurrisset, summā celeritāte ad exercitum Nemetocennam rediit legiōnibusque ex omnibus hībernīs ad…
Māgnum hoc testimōnium senātūs erat ūniversī conveniēnsque superiōrī factō. Nam ⟨M.⟩ Marcellus proximō annō, cum impūgnāret Caesaris dīgnitātem,…
Fit deinde senātūs cōnsultum, ut ad bellum Parthicum legiō ūna ā Cn. Pompēiō, altera ā C. Caesare mitterētur; neque obscūrē duae legiōnēs ūnī…
Quō cum vēnisset, cōgnōscit per C. Marcellum cōnsulem legiōnēs duās ab sē missās, quae ex senātūs cōnsultō dēbērent ad Parthicum bellum dūcī,…